ΤΕΧΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ

Ενεργειακή αυτονόμηση αντλιοστασίου γεώτρησης — πιλοτική εφαρμογή Γ27 Κερί

Φωτοβολταϊκό με εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό

Σχεδιασμός, προστασία γεώτρησης, κανονιστικό πλαίσιο & οικονομική ανάλυση

Προς:

Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Ζακύνθου (ΔΕΥΑΖ)

Ζάκυνθος

Πίνακας περιεχομένων

1. Ιστορικό υπόβαθρο

Η παρούσα προμελέτη τοποθετείται στο ιστορικό και λειτουργικό πλαίσιο της ύδρευσης της Ζακύνθου και της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Ζακύνθου (ΔΕΥΑΖ). Σκοπός του κεφαλαίου είναι να καταδείξει γιατί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στις γεωτρήσεις αποτελεί χρόνιο, μεγάλης κλίμακας λειτουργικό βάρος — και γιατί η ενεργειακή αυτονόμηση με ΑΠΕ αξίζει σήμερα διερεύνηση σε πιλοτική βάση.

1.1 Ύδρευση Ζακύνθου και ρόλος των γεωτρήσεων

Η Ζάκυνθος, ως νησιωτικός δήμος με έντονη εποχικότητα (αύξηση πληθυσμού και ζήτησης νερού το καλοκαίρι), εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από υπόγεια νερά και από το δίκτυο γεωτρήσεων της ΔΕΥΑΖ. Οι γεωτρήσεις (συνήθως σημειολογούνται ως Γ1, Γ6, Γ27 κ.λπ.) αντλούν νερό από υδροφόρους ορίζοντες καρστικού υποεδάφους και τροφοδοτούν δεξαμενές, αντλιοστάσια και αγωγούς προς οικισμούς — από το Κερί και τα Λιθάκια μέχρι το Γαλαρό, τα Πηγαδάκια και την ορεινή ζώνη (π.χ. Άμπελος Αγαλάς).

Η ΔΕΥΑΖ, ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, έχει αναλάβει τη λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης του νησιού. Με την πάροδο των δεκαετιών το δίκτυο γεωτρήσεων επεκτάθηκε για να καλύψει νέες ζώνες και αυξημένη ζήτηση· σήμερα αριθμεί δεκάδες ενεργές ή περιοδικά λειτουργούμενες γεωτρήσεις, καθεμία με δικό της αντλητικό σύστημα, ηλεκτρολογική εγκατάσταση και κόστος ρεύματος.

1.2 Ηλεκτρική ενέργεια και λειτουργικό κόστος

Η άντληση από γεωτρήσεις είναι σχεδόν συνεχής (24ωρη λειτουργία σε πολλές περιπτώσεις), με αποτέλεσμα σταθερό, υψηλό φορτίο baseload. Το ηλεκτρικό ρεύμα των γεωτρήσεων καταγράφεται στον προϋπολογισμό της ΔΕΥΑΖ (ΚΑΕ 62.07.08 — ηλεκτρικό ρεύμα αντλιοστασίων/γεωτρήσεων). Για πολλές παροχές ο προμηθευτής είναι η VOLTERRA (αναφέρεται στα δημοσιευμένα εντάλματα πληρωμής στο Διαύγεια, με αριθμούς παροχής π.χ. Γ27 ΚΕΡΙ-33424972).

Τα τελευταία χρόνια το κόστος ενέργειας αυξήθηκε απότομα: το ετήσιο κόστος ρεύματος των γεωτρήσεων εκτιμάται σε ≈ 589.000 €/έτος (τεκμ. κατανάλωση από Διαύγεια 2023+, 18 γεωτρήσεις)· οι καταγεγραμμένες πληρωμές ανά έτος έκδοσης απόφασης μπορεί να διαφέρουν λόγω καθυστερήσεων. Οι μεγάλες γεωτρήσεις (Γ25 Γαλαρό, Γ6 Αγ. Μαρίνα, Γ27 Κερί κ.ά.) «καίνε» δεκάδες χιλιάδες ευρώ ετησίως μόνο για ρεύμα, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται κόστος συντήρησης ή αντικατάστασης αντλιών.

Παράλληλα, η δημόσια συζήτηση και οι αναφορές για βλάβες κινητήρων αντλιών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες — λόγω υψηλών θερμοκρασιών, αλμυρότητας, αστοχιών εξοπλισμού ή λανθασμένης λειτουργίας — υπογραμμίζουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και αξιοπιστίας εφοδιασμού. Η προστασία του υποβρύχιου συγκροτήματος και η σταθερή παροχή νερού αποτελούν αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για τον πληθυσμό και τον τουρισμό.

1.3 Θεσμικό και ενεργειακό πλαίσιο

Το νομοθετικό πλαίσιο έχει αλλάξει ουσιωδώς τα τελευταία χρόνια υπέρ των ΟΤΑ και των ΔΕΥΑ: ο Ν.4685/2020 εισήγαγε τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό, επιτρέποντας εγκατάσταση Φ/Β σε απόσταση από τα σημεία κατανάλωσης και συμψηφισμό παραγωγής με πολλαπλές παροχές (γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, κτίρια). Το πρόγραμμα «Απόλλων» του ΥΠΕΝ, δράσεις ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης (π.χ. Δράση 16994 για αντλιοστάσια) δημιουργούν ευκαιρίες κοινής χρηματοδότησης.

Η ενεργειακή κρίση 2022–2023 και η άνοδος τιμών ρεύματος έκαναν την αυτοπαραγωγή οικονομικά επιτακτική πριν καν ολοκληρωθεί η πλήρης ωρίμανση των χρηματοδοτικών εργαλείων.

1.4 Σχέση με την παρούσα προμελέτη

Η ανεξάρτητη έρευνα στο Διαύγεια (οργανισμός 50829, Ιούνιος 2026) κατέγραψε εκατοντάδες αποφάσεις πληρωμής ρεύματος γεωτρήσεων. Για τα οικονομικά συμπεράσματα της μελέτης χρησιμοποιούνται στοιχεία από το 2023 και μετά, καθώς τα παλαιότερα εντάλματα είναι ασυνεπή. Ακόμη και με αυτόν τον περιορισμό, το καταγεγραμμένο κόστος 2023–2026 ξεπερνά το 1,63 εκ. € — επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι θεωρητική, αλλά άμεση λειτουργική ανάγκη.

Παράλληλα, η ΔΕΥΑΖ έχει ήδη κινηθεί προς ενεργειακή αναβάθμιση αντλιοστασίων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (απόφαση ένταξης, ΑΔΑ 61ΑΖΟΡ8Ζ-Λ3Ρ, Μάιος 2025). Η παρούσα προμελέτη συμπληρώνει αυτή την κατεύθυνση, εστιάζοντας σε συγκεκριμένη γεώτρηση (Γ27 Κερί) με τεκμηριωμένο κόστος ρεύματος και γνωστή ισχύ αντλίας, ώστε να αποτελέσει πρότυπο πιλοτικής υλοποίησης και αίτημα χρηματοδότησης.

2. Σκοπός και αντικείμενο

Αντικείμενο της προμελέτης είναι η διερεύνηση της ενεργειακής αυτονόμησης — αντικατάσταση αντλίας και εγκατάσταση Φ/Β — για τη γεώτρηση Γ27 Κερί μέσω φωτοβολταϊκού (Φ/Β) σταθμού, με τριπλό στόχο: (α) τη δραστική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, (β) τη θωράκιση/προστασία του υποβρύχιου αντλητικού συγκροτήματος και τη συνέχεια της υδροδότησης, και (γ) την αξιοποίηση του ευνοϊκού θεσμικού πλαισίου του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού για ΟΤΑ/ΔΕΥΑ.

Εξετάζονται τρία εναλλακτικά σενάρια υλοποίησης (διασυνδεδεμένο με συμψηφισμό, υβριδικό με αποθήκευση, πλήρως αυτόνομο) και αξιολογούνται συγκριτικά ως προς το κόστος εγκατάστασης, τον χρόνο απόσβεσης και τον βαθμό ενεργειακής ανεξαρτησίας. Η ανάλυση στοχεύει στην Γ27 Κερί, αλλά η ίδια λύση μπορεί να επαναληφθεί εύκολα και στις υπόλοιπες μεγάλες γεωτρήσεις (πίνακας κλιμάκωσης §18) — το Φ/Β και η απόσβεση εξαρτώνται κυρίως από το ετήσιο κόστος ρεύματος κάθε γεώτρησης.

3. Παραδοχές και δεδομένα σχεδιασμού

Σημείωση: Τα οικονομικά στοιχεία ρεύματος περιορίζονται σε 2023 και μετά — τα προγενέστερα εντάλματα στο Διαύγεια θεωρούνται ασυνεπή.

Μεθοδολογία ετήσιου κόστους: για κάθε εντάλμα, ποσό ÷ ημέρες περιόδου «ΑΠΟ … – …» στο θέμα → ετήσια εκτίμηση (× 365,25). Έτσι αποφεύγονται ψευδή «αναπηδήματα» όταν πολλά τιμολόγια πληρώνονται με καθυστέρηση. 337 εντάλματα · σύνολο 1.632.326 € (2023–2026). Μέρος των ποσών 2023+ (~544.000 €) αφορά εξόφληση κατανάλωσης πριν το 2023.

Επισήμανση: η παρούσα αναθεώρηση επαναστοχεύει σε πιλοτική υλοποίηση στη γεώτρηση Γ27 Κερί — με σημαντικό κόστος ρεύματος (~48.257 €/έτος τεκμ. κατανάλωσης, Διαύγεια) με τεκμηριωμένη αντλία 30 kW (WILO SM06.30/40-YD-6). Η υψηλότερη εκτίμηση ετήσιας κατανάλωσης αφορά τη Γ25 Γαλαρό (~95.900 €/έτος)· το πιλοτικό σενάριο επιλέγει τη Γ27 λόγω πλήρους τεκμηρίωσης εξοπλισμού. Προτείνεται αντικατάσταση με αντλία PM ~22 kW και Φ/Β ~132 kWp (~720 m²). Το §4.1 συμπληρώνει με ανεξάρτητη έρευνα Διαύγεια (χωρίς επίσημα στοιχεία ΔΕΥΑΖ). Η παρούσα μελέτη περιγράφει πλήρως την υλοποίηση για την Γ27· για κάθε άλλη γεώτρηση ακολουθούνται τα ίδια βήματα, με διαστασιολόγηση από το ετήσιο κόστος ρεύματος στο Διαύγεια.

Απαιτείται αυτοψία για πρόσβαση γεώτρησης, διαδρομές καλωδίων και έγκριση θέσης από ΔΕΥΑΖ/Δήμο.

Για ~132 kWp: ~720 m² καθαρή επιφάνεια (~228 πλαίσια × 575 Wp), κανόνας ≈ 5,45 m²/kWp. Με περιθώριο πρόσβασης/φράχτη (+28%): ~920 m² (~0,92 στρ.).

2.2 Χώρος εγκατάστασης Φ/Β — πιλοτική Γ27

4. Υδραυλική ανάλυση και ειδική ενέργεια άντλησης

Το συνολικό μανομετρικό ύψος (Total Dynamic Head, TDH) αναλύεται στις εξής συνιστώσες:

Για τη Γ27 Κερί η τεκμηριωμένη αντλία είναι 30 kW (WILO SM06.30/40-YD-6, Διαύγεια). Μέση κατανάλωση ~27,5 kW (24ωρη λειτουργία) → ~241.000 kWh/έτος (~48.257 €). Μετά αντικατάσταση PM ~22 kW: ~184.000 kWh/έτος — εξοικονόμηση ~11.406 €/έτος από την αντλία μόνη της.

5. Ενεργειακό προφίλ φορτίου και υφιστάμενο κόστος

Λόγω της 24ωρης λειτουργίας, το φορτίο είναι ουσιαστικά σταθερό (baseload). Οι τρέχουσες τιμές προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας (αγορά Ιουνίου 2026, χωρίς ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ΦΠΑ) για επαγγελματικά τιμολόγια χαμηλής τάσης κυμαίνονται περί τα 0,15–0,165 €/kWh (π.χ. ΔΕΗ Γ21 ≈ 0,164 €/kWh), ενώ το ειδικό αγροτικό τιμολόγιο της ΔΕΗ ανέρχεται σε ≈ 0,145 €/kWh. Με προσθήκη ρυθμιζόμενων χρεώσεων (δίκτυο ΔΕΔΔΗΕ, ΕΤΜΕΑΡ, ΥΚΩ) και ΦΠΑ 6%, το ρεαλιστικό συνολικό (all-in) κόστος για συνεχές φορτίο εκτιμάται στα 0,20–0,24 €/kWh· υιοθετείται βάση 0,20 €/kWh.

Με την υφιστάμενη αντλία 30 kW η κατανάλωση εκτιμάται σε ~241.000 kWh/έτος (~48.257 €). Μετά την αντικατάσταση με PM 22 kW: ~184.000 kWh/έτος — εξοικονόμηση ~11.406 €/έτος μόνο από την αντλία.

4.1 Έρευνα Διαύγεια — τεκμηριωμένες υποθέσεις (Ιούνιος 2026)

Δεν διαθέτουμε επίσημα στοιχεία από τη ΔΕΥΑΖ (τιμολόγια kWh, ωράρια λειτουργίας, αποδόσεις αντλιών). Από την ανεξάρτητη έρευνά μας στο diavgeia.polites-zante.com (943 αποφάσεις «ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΓΕΩΤΡΗΣΗ …», οργ. 50829) μπορούμε όμως να υποθέσουμε τα εξής — με τη δέουσα επιφύλαξη, μέχρι να απαντήσει η ΔΕΥΑΖ:

• Τι δεν ξέρουμε ακόμη: kWh, ώρες λειτουργίας, πραγματική παροχή m³/ημέρα — χρειάζεται αίτημα στη ΔΕΥΑΖ (τα τιμολόγια δεν δημοσιεύονται στο Διαύγεια).

• Πιλοτικές γεωτρήσεις: Γ27, Γ6, ΓΙΙ — συνδυάζουν τεκμηριωμένο κόστος και/ή γνωστή ισχύ αντλίας.

• Προμηθευτής ρεύματος: VOLTERRA (αναφέρεται στα εντάλματα, π.χ. Γ27 ΚΕΡΙ-33424972).

• Οι εγκατεστημένες αντλίες είναι ισχυρότερες από την παραδοχή της μελέτης: 5–60 kW (μέσος όρος ≈ 23 kW) έναντι ≈ 18,5 kW που υιοθετεί η προμελέτη.

• Κάθε μεγάλη γεώτρηση «καίει» δεκάδες χιλιάδες ευρώ το χρόνο: μέσος όρος στις 10 μεγαλύτερες ≈ 48.000 €/έτος (τεκμ. κατανάλωση) — η μέση μεγάλη γεώτρηση (≈ 48.000 €/έτος) είναι συντηρητική για πολλές από αυτές.

• Το κόστος ρεύματος είναι μεγάλο και διαρκές: καταγεγραμμένες πληρωμές ≈ 1.632.326 € (2023–2026), ≈ 683.435 € μόνο το 2024.

Συγκεντρωτικά μέσα (δίκτυο γεωτρήσεων, από εντάλματα Διαύγεια): καταγεγραμμένες πληρωμές 2024 ≈ 683.435 €, 2025 ≈ 465.669 €. Μέσος όρος ανά έτος (όλες οι γεωτρήσεις, 2023–2026): ≈ 501.535 €/έτος. Εκτίμηση ετήσιας κατανάλωσης (όλο το δίκτυο, 18 γεωτρήσεις): ≈ 589.000 €/έτος. Μέσος όρος στις 10 μεγαλύτερες: ≈ 48.000 €/έτος (τεκμ. κατανάλωση).

Από PDF προμηθειών αντλιών (Διαύγεια): καταγεγραμμένη ισχύς 5–60 kW, μέσος όρος ≈ 23 kW, διάμεσος ≈ 15 kW. Η μελέτη υιοθετεί νέα αντλία ≈ 18,5 kW PM — οι εγκατεστημένοι κινητήρες είναι συχνά ισχυρότεροι (π.χ. Γ27: 30 kW WILO SM06, ΓΙΙ: 60 kW, Γ6: 55 kW). Τα στοιχεία Διαύγεια δεν επιβεβαιώνουν τις παραδοχές της μελέτης, αλλά υποστηρίζουν ότι η κλίμακα κόστους είναι ρεαλιστική, ίσως και συντηρητική.

Πίνακας 4.1α — Κόστος ηλεκτρικού ρεύματος ανά γεώτρηση (€)

Πίνακας 4.1β — Ισχύς αντλιών από αποφάσεις προμηθειών

Πιλοτική υπόθεση μελέτης: Γ27 Κερί — αντικατάσταση 30 kW → PM 22 kW, Φ/Β ~132 kWp, χώρος ~720 m² (με περιθώριο ~920 m²). Η Γ25 Γαλαρό έχει την υψηλότερη εκτίμηση ετήσιας κατανάλωσης (~95.900 €/έτος) — μεγαλύτερη κλίμακα, προς επιβεβαίωση αντλίας.

6. Ηλιακό δυναμικό τοποθεσίας (PVGIS)

Η εκτίμηση παραγωγής βασίζεται στη μεθοδολογία και τα δεδομένα του PVGIS (Photovoltaic Geographical Information System, JRC Ευρωπαϊκής Επιτροπής), που αποτελεί την πρότυπη πηγή για τον ελληνικό χώρο. Για τη Ζάκυνθο (Ιόνιο), με νότιο προσανατολισμό (αζιμούθιο 0°) και βέλτιστη κλίση ≈ 30°:

Σημείωση: η τιμή 1.550 kWh/kWp/έτος είναι συντηρητική. Πριν την οριστικοποίηση απαιτείται εκτέλεση στοχευμένης προσομοίωσης PVGIS για τις ακριβείς συντεταγμένες, την πραγματική κλίση/προσανατολισμό των βάσεων και τυχόν σκιάσεις.

7. Αρχιτεκτονική προτεινόμενου συστήματος

Το θεμελιώδες τεχνικό ερώτημα σε φορτίο 24ώρου είναι ο τρόπος κάλυψης της νυχτερινής κατανάλωσης, όταν η Φ/Β παραγωγή είναι μηδενική. Υπάρχουν τρεις δρόμοι, με πολύ διαφορετικό κόστος αποθήκευσης:

• Το δίκτυο ως «αποθήκη» (εικονικός συμψηφισμός): η περίσσεια ημέρας/καλοκαιριού πιστώνεται και αντλείται πίσω τη νύχτα/χειμώνα. Μηδενικό κόστος αποθήκευσης.
• Η δεξαμενή ως «μπαταρία νερού»: άντληση κυρίως με ηλιοφάνεια ώστε να γεμίζει η δεξαμενή, η οποία τροφοδοτεί το δίκτυο με βαρύτητα 24ωρο. Πολύ φθηνότερη από συσσωρευτές λιθίου.
• Ηλεκτροχημική αποθήκευση (συσσωρευτές): η ακριβότερη λύση· δικαιολογείται μόνο για πλήρη αυτονομία ή για εφεδρεία σε διακοπές δικτύου.

Στη βάση αυτής της ιεράρχησης διαμορφώνονται τρία σενάρια:

Εναλλακτικά: στέγη κτιρίου ΔΕΥΑΖ/δημόσιου χώρου — απαιτείται στατική μελέτη.

Με περιθώριο πρόσβασης/φράχτη (+28%): συνολικά ≈ 920 m² (~0,92 στρ.).

Κανόνας: ≈ 5,45 m²/kWp (κλίση 30°, απόσταση σκιάς, διάταξη νότια).

7.1 Σενάριο 1 — Διασυνδεδεμένο με εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (συνιστώμενο)

Διασυνδεδεμένος Φ/Β σταθμός διαστασιολογημένος για ετήσιο ενεργειακό ισοζύγιο ≈ μηδέν. Το δίκτυο λειτουργεί ως εποχιακή αποθήκη μέσω εικονικού συμψηφισμού (Ν.4685/2020). Χαμηλότερο κόστος, ταχύτερη απόσβεση — συνιστώμενη λύση για τη Γ27.

7.2 Σενάριο 2 — Υβριδικό με αποθήκευση και buffer δεξαμενής (μερική αυτονομία)

Όπως το Σενάριο 1, με προσθήκη συσσωρευτή ≈ 60 kWh και αξιοποίηση δεξαμενής, ώστε το μεγαλύτερο μέρος της νυχτερινής λειτουργίας να καλύπτεται τοπικά και να εξασφαλίζεται συνέχεια υδροδότησης σε διακοπές δικτύου (resilience).

7.3 Σενάριο 3 — Πλήρης ενεργειακή αυτονομία (off-grid)

Αυτόνομο σύστημα χωρίς εξάρτηση από το δίκτυο: ο συσσωρευτής σηκώνει ολόκληρη τη νύχτα (≈ 310 kWh). Υψηλότερο κόστος και βαθιά καθημερινή εκφόρτιση· δικαιολογείται μόνο όπου το δίκτυο είναι αναξιόπιστο ή ανύπαρκτο.

8. Διαστασιολόγηση Φ/Β γεννήτριας

Με βάση το ετήσιο φορτίο (241.000 kWh) και την ειδική παραγωγή (1.550 kWh/kWp), η απαιτούμενη ισχύς για ετήσιο ισοζύγιο (Σενάρια 1–2, λόγω απωλειών διαχείρισης ≈ 0,90) είναι:

P_Φ/Β = 241.000 / (1.550 × 0,90) ≈ 132 kWp (το ελαφρύ έλλειμμα καλύπτεται εποχιακά από τον συμψηφισμό).

Για το Σενάριο 3 (off-grid), η συστοιχία υπερδιαστασιολογείται ώστε να καλύπτει το φορτίο ΚΑΙ να επαναφορτίζει τον συσσωρευτή ακόμη και σε δυσμενείς χειμερινές ημέρες, με ενδεικτική ισχύ ≈ 150–160 kWp.

9. Αποθήκευση ενέργειας

Στο συνιστώμενο Σενάριο 1 δεν προβλέπεται συσσωρευτής: η νυχτερινή κατανάλωση καλύπτεται από τον εικονικό συμψηφισμό (§7). Τα Σενάρια 2 και 3 (υβριδικό/off-grid) εξετάστηκαν συγκριτικά στον πίνακα οικονομικής σύγκρισης και απορρίπτονται λόγω πολύ υψηλότερου CAPEX.

10. Μετατροπείς (inverter) και ρυθμιστής στροφών αντλίας (VFD)

Η αντλία είναι τριφασική (≈ 22 kW PM), επομένως απαιτείται τριφασικός μετατροπέας επαρκούς συνεχούς ισχύος. Για τη συστοιχία 132 kWp (Σενάριο 1) χρησιμοποιείται τριφασικός inverter δικτύου ≈ 120–132 kW (π.χ. Huawei SUN2000 / Sungrow), ενώ η αντλία οδηγείται από τον δικό της ηλιακό/VFD ελεγκτή. Στο Σενάριο 3 χρησιμοποιούνται υβριδικοί inverter σε παραλληλία.

Ελεγκτής αντλίας (ενσωματωμένος στο νέο συγκρότημα PM): το νέο αντλητικό συνοδεύεται από αποκλειστικό ελεγκτή με ομαλή εκκίνηση, ενσωματωμένο MPPT για ηλιακή λειτουργία και πλήρεις προστασίες (ξηρής λειτουργίας, υπό/υπέρτασης, στάθμης) — π.χ. Lorentz PSk2 ή Grundfos RSI, που μπορούν να συνδυάσουν ηλιακό και δίκτυο για λειτουργία 24ώρου. Έτσι εξαλείφεται η ανάγκη ξεχωριστού VFD/ομαλού εκκινητή.

11. Προστασία γεώτρησης και αντλητικού συγκροτήματος

Ανεξαρτήτως σεναρίου, η εγκατάσταση πρέπει να ενσωματώνει πλήρη διάταξη προστασίας του υποβρύχιου κινητήρα και της γεώτρησης:

• Προστασία ξηρής λειτουργίας (dry-run): ηλεκτρόδια/αισθητήρες στάθμης ή ανίχνευση ρεύματος/συντελεστή ισχύος ή πίεσης. Άμεση παύση και χρονισμένη επανεκκίνηση — η ξηρή λειτουργία καταστρέφει τον κινητήρα εντός λεπτών.
• Ομαλή εκκίνηση/παύση μέσω VFD: περιορισμός εκκινητικού ρεύματος και υδραυλικού πλήγματος· βαλβίδα αντεπιστροφής και βαλβίδες εξαερισμού.
• Ηλεκτρική προστασία κινητήρα: θερμικό υπερφόρτισης, προστασία ασυμμετρίας/απώλειας φάσης, υπό/υπέρτασης — αντιμετωπίζει τις βυθίσεις τάσης που «καίνε» τον κινητήρα.
• Έλεγχος εκκινήσεων/ώρα και ελάχιστος χρόνος λειτουργίας: λογική με υστέρηση στάθμης δεξαμενής για αποφυγή συχνής εκκίνησης/παύσης (short-cycling).
• Παρακολούθηση δυναμικής στάθμης / χρόνου αποκατάστασης γεώτρησης (drawdown/recovery) για προστασία του υδροφορέα και του αντλητικού.

11.1 Επιλογή νέου αντλητικού συγκροτήματος (αντικατάσταση)

Ο ζητούμενος όγκος (Γ27 Κερί — 24ωρη λειτουργία) απαιτεί νέα, μεγαλύτερη αντλία. Προτείνεται συγκρότημα με κινητήρα μόνιμου μαγνήτη (PMSM), που είναι «φιλικό» στο φωτοβολταϊκό σύστημα και ενεργειακά βέλτιστο:

• Απόδοση: ο PMSM διατηρεί υψηλή απόδοση σε όλο το εύρος λειτουργίας (και σε μερικό φορτίο), σε αντίθεση με τον συμβατικό επαγωγικό που είναι αποδοτικός μόνο σε στενή ζώνη. Αυτό ρίχνει την ειδική ενέργεια από ≈ 0,55 σε ≈ 0,42 kWh/m³.
• Ενσωματωμένες προστασίες & ομαλή εκκίνηση: ο αποκλειστικός ελεγκτής περιλαμβάνει MPPT, ξηρή λειτουργία, έλεγχο στάθμης, υπό/υπέρταση — μειώνοντας τα ξεχωριστά εξαρτήματα και το υδραυλικό πλήγμα.
• Υβριδική λειτουργία ηλίου/δικτύου: τα συστήματα αυτά αναμειγνύουν ηλιακή με δίκτυο/γεννήτρια για λειτουργία 24ώρου, ιδανικά για συνεχή υδροληψία.

Σημείωση retrofit: εάν η υφιστάμενη γεώτρηση φέρει ήδη αντλία Grundfos SP, ενδέχεται να διατηρηθεί η αντλία και να προστεθεί μόνο ο ελεγκτής RSI, μειώνοντας το κόστος. Η δυνατότητα αυτή επιβεβαιώνεται με τα στοιχεία της υπάρχουσας αντλίας.

12. Ηλεκτρολογική εγκατάσταση, γείωση και αντικεραυνική προστασία

Η εγκατάσταση εκτελείται κατά ΕΛΟΤ HD 384 και τα συναφή πρότυπα Φ/Β. Περιλαμβάνει:

• Πλευρά DC: ασφαλειοαποζεύκτες, διακόπτες φορτίου, αντικεραυνική προστασία (SPD τύπου 1+2, IEC 61643), όδευση καλωδίων Solar.
• Πλευρά AC: πίνακας με ρελέ διαρροής, μικροαυτόματους, μετρητικά, διάταξη απόζευξης δικτύου.
• Σύστημα γείωσης και ισοδυναμικές συνδέσεις πλαισίων/βάσεων· μελέτη θεμελιακής/περιμετρικής γείωσης.
• Τηλεμετρία/SCADA: παρακολούθηση παραγωγής, στάθμης δεξαμενής, κατάστασης αντλίας, alarms.

Σχετικά πρότυπα: ΕΛΟΤ HD 384, IEC 60364-7-712 (Φ/Β εγκαταστάσεις), IEC 62548 (σχεδιασμός συστοιχιών), IEC 61730/IEC 61215 (πλαίσια), IEC 62109 (ασφάλεια inverter), IEC 62619 (συσσωρευτές), IEC 61643 (SPD), EN 50549/RfG (διασύνδεση).

13. Κανονιστικό πλαίσιο και αδειοδότηση

Η ΔΕΥΑΖ λειτουργεί βάσει του Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και του Ν.3463/2006 (ΔΚΚ). Η επένδυση σε ΑΠΕ εμπίπτει στις επιτρεπόμενες δραστηριότητες ΔΕΥΑ (αρ. 253 ΔΚΚ). Η ΔΕΥΑΖ λειτουργεί βάσει του Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και του Ν.3463/2006 (ΔΚΚ). Η επένδυση σε ΑΠΕ εμπίπτει στις επιτρεπόμενες δραστηριότητες ΔΕΥΑ (αρ. 253 ΔΚΚ). Η ΔΕΥΑΖ λειτουργεί βάσει του Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και του Ν.3463/2006 (ΔΚΚ). Η επένδυση σε ΑΠΕ εμπίπτει στις επιτρεπόμενες δραστηριότητες ΔΕΥΑ (αρ. 253 ΔΚΚ). Για τους ΟΤΑ α΄/β΄ βαθμού και τις ΔΕΥΑ, ο νόμος Ν.4685/2020 (τροποποιώντας τον Ν.3468/2006) εισήγαγε ρητά τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό: επιτρέπεται η εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ από ΟΤΑ για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών, μεταξύ άλλων, των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (άρθρο 107 Ν.3852/2010) και των εγκαταστάσεων ύδρευσης/αποχέτευσης. Δηλαδή ο Φ/Β σταθμός μπορεί να εγκατασταθεί σε ένα σημείο και να συμψηφίζει την κατανάλωση πολλαπλών γεωτρήσεων/αντλιοστασίων της ΔΕΥΑΖ.

• Λεπτομέρειες εφαρμογής: ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/15084/382 (ΦΕΚ 759Β/5.3.2019), όπως τροποποιήθηκε (ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/18393/686/2023). Εκκαθάριση συμψηφισμού ανά τριετία.
• Χρεώσεις: ΕΤΜΕΑΡ, Χρήσης Δικτύου/Συστήματος και λοιπές ρυθμιζόμενες υπολογίζονται επί της απορροφηθείσας από το δίκτυο ενέργειας (όχι επί του καθαρού συμψηφισμού) — επηρεάζει την πραγματική εξοικονόμηση.
• Χρηματοδότηση: το πρόγραμμα «Απόλλων» (ΥΠΕΝ) αφορά ρητά Περιφέρειες, Δήμους, ΔΕΥΑ και ΓΟΕΒ/ΤΟΕΒ· εξετάζονται επίσης Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ και πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης».
• Σύνδεση: αίτηση/Όροι Σύνδεσης στον ΔΕΔΔΗΕ, Σύμβαση Εικονικού Ενεργειακού Συμψηφισμού (ΣΕΕΣ) με τον προμηθευτή· κοινός προμηθευτής για σταθμό και συμψηφιζόμενες παροχές.

14. Προϋπολογισμός (CAPEX/OPEX)

Εύρος κόστους: το CAPEX εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο προμήθειας (με το κλειδί στο χέρι μέσω διαγωνισμού έναντι ιδίας προμήθειας). Τα ποσά είναι προ ΦΠΑ (ανακτήσιμος για τη ΔΕΥΑΖ).

14.1 Ενδεικτικός πίνακας τιμών υλικών (αναφοράς)

Ενδεικτικές μοναδιαίες τιμές ελληνικής αγοράς (Ιούνιος 2026, χωρίς ΦΠΑ), για κατάρτιση προϋπολογισμού και σύγκριση προσφορών:

14.2 Πραγματικό παράδειγμα κοστολόγησης — Σενάριο 1 (132 kWp + αντλία PM Γ27)

Αναλυτικός προϋπολογισμός για το συνιστώμενο διασυνδεδεμένο σύστημα 132 kWp με εικονικό συμψηφισμό και αντικατάσταση του αντλητικού με συγκρότημα μόνιμου μαγνήτη, με συγκεκριμένα (ενδεικτικά εμπορικά) υλικά και αμοιβές τεχνικών. Όλες οι τιμές χωρίς ΦΠΑ (ανακτήσιμος για τη ΔΕΥΑΖ).

Α. Υλικά

Β. Εργασίες και αμοιβές τεχνικών

Γ. Συγκεντρωτικός προϋπολογισμός

Σημείωση συσχέτισης: το ανωτέρω αφορά ίδια προμήθεια / άμεση ανάθεση (≈ 107.000 € χωρίς ΦΠΑ, εκ των οποίων ≈ 20.000 € το νέο αντλητικό). Σε υλοποίηση «με το κλειδί στο χέρι» μέσω διαγωνισμού, με περιθώριο αναδόχου, το κόστος ανεβαίνει ρεαλιστικά στα ≈ 120.000–130.000 € (πρβλ. πίνακα §13).

15. Οικονομική ανάλυση

Η ετήσια εξοικονόμηση προκύπτει από δύο πηγές: (α) τη μειωμένη κατανάλωση της αποδοτικής αντλίας PM και (β) τον εικονικό συμψηφισμό της Φ/Β παραγωγής. Σε σχέση με το σημερινό κόστος ρεύματος Γ27 (~48.257 €/έτος), το καθαρό όφελος εκτιμάται σε ~48.000 €/έτος (Σενάριο 1, χωρίς συσσωρευτή).

* Ενδεικτικοί δείκτες με προεξοφλητικό επιτόκιο 5%, διάρκεια 25 έτη, υποβάθμιση Φ/Β ≈ 0,5%/έτος εντός της περιόδου. Με βάση το κόστος ιδίας προμήθειας (§13.2, ≈ 107.000 €) η απόσβεση του Σεναρίου 1 είναι ≈ 2,7 έτη. Υπόκεινται σε επιβεβαίωση στην οριστική μελέτη.

16. Δεκαπενταετής οικονομική προβολή (cash flow)

Η προβολή αφορά το συνιστώμενο Σενάριο 1 και βασίζεται στο αναλυτικό κόστος ιδίας προμήθειας του §13.2 (CAPEX ≈ 107.000 € χωρίς ΦΠΑ, περιλαμβανομένου του νέου αντλητικού). Παραδοχές: όφελος 1ου έτους ≈ 48.000 €· αύξηση τιμής ρεύματος 3%/έτος· υποβάθμιση Φ/Β 0,5%/έτος (καθαρή αύξηση οφέλους ≈ 2,5%/έτος)· λειτουργικά έξοδα 900 €/έτος (+2%/έτος)· αντικατάσταση inverter/ελεγκτή στο 12ο έτος (≈ 8.000 €). Για υλοποίηση «με το κλειδί στο χέρι» (≈ 126.000 €), το νεκρό σημείο μετατίθεται περίπου στο 3ο έτος.

Συμπεράσματα προβολής:

• Νεκρό σημείο (απόσβεση): εντός του 3ου έτους (ιδία προμήθεια ≈ 107.000 €).
• Από το 3ο έτος και μετά, η ΔΕΥΑΖ «βγάζει» καθαρά ≈ 30.000–42.000 € ετησίως.
• Σωρευτική εξοικονόμηση 15ετίας ≈ 837.200 €· καθαρό όφελος μετά την αφαίρεση της επένδυσης ≈ 730.200 €.
• Σε ορίζοντα 25ετίας (διάρκεια ζωής Φ/Β), το συνολικό καθαρό όφελος πλησιάζει/ξεπερνά το 1.000.000 €.

Τα μεγέθη είναι ενδεικτικά και εξαρτώνται από την εξέλιξη των τιμών ενέργειας· υπόκεινται σε επικαιροποίηση στην οριστική μελέτη.

17. Κλιμάκωση σε άλλες γεωτρήσεις

Κλιμάκωση σε άλλες μεγάλες γεωτρήσεις (τεκμ. κατανάλωση Διαύγεια, ίδια λογική με Γ27 — PM + Φ/Β Σενάριο 1). Η μελέτη αναπτύσσει πλήρως την αντικατάσταση της Γ27 Κερί· η ίδια προσέγγιση εφαρμόζεται εύκολα και αλλού. Πιλότος Γ27: ~48.257 €/έτος → ~241.000 kWh → μετά PM ~184.000 kWh → Φ/Β ~132 kWp / ~720 m² → CAPEX ~126.000 €, όφελος ~48.000 €/έτος, απόσβεση ~2,7 έτη.

19.1 Ενδεικτικές πηγές χρηματοδότησης

Η παρούσα προμελέτη σκοπιμότητας προορίζεται να συνοδεύσει αίτημα χρηματοδότησης ή απόφαση ανάληψης υποχρέωσης της ΔΕΥΑΖ. Δεν υποκαθιστά την οριστική μελέτη εφαρμογής (ΤΕΕ) ούτε τη διακήρυξη διαγωνισμού (Παράρτημα Α).

18. Χρηματοδότηση και υποβολή σε φορείς

Η Δ.Ε.Υ.Α. Ζ. εξετάζει πιλοτική επένδυση ενεργειακής αυτονόμησης στη γεώτρηση Γ27 Κερί (αντικατάσταση αντλίας 30 kW → PM ~22 kW, Φ/Β ~132 kWp, χώρος ~720 m²). Τεκμηριωμένο ετήσιο κόστος ρεύματος: ~48.257 € (τεκμ. κατανάλωση, Διαύγεια). Εκτιμώμενο CAPEX: ~126.000 € (turnkey), ετήσιο καθαρό όφελος ~48.000 €, απόσβεση ~2,7 έτη. Το έργο συμβάλλεται στη μείωση λειτουργικών δαπανών (ΚΑΕ 62.07.08), την αύξηση ΑΠΕ και τη βελτίωση αξιοπιστίας ύδρευσης.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΦΟΡΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

• Ίδιοι πόροι ΔΕΥΑΖ — σε περίπτωση μη ένταξης σε επιδότηση (απόσβεση <3 έτη για πιλότο).

• Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» (ΕΕΤΑ) — τοπικά υποδομιακά έργα.

• ΕΣΠΑ / ΠΕΠ Ιονίων Νήσων — δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων υποδομών.

• Πρόγραμμα ΥΠΕΝ «Απόλλων» — εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός για ΟΤΑ/ΔΕΥΑ.

• Ταμείο Ανάκαμψης — Δράση 16994 «Ενεργειακή αναβάθμιση αντλιοστασίων» (σχετική απόφαση ΔΕΥΑΖ ΑΔΑ 61ΑΖΟΡ8Ζ-Λ3Ρ).

19.2 Δικαιολογητικό δημόσιου συμφέροντος

• Αναπαραγωγιμότητα: η μελέτη αφορά την αντικατάσταση της Γ27 Κερί, αλλά η ίδια λύση (αντλία PM + Φ/Β με εικονικό συμψηφισμό) εφαρμόζεται με απλό τρόπο και στις υπόλοιπες μεγάλες γεωτρήσεις (Γ25, Γ6, Γ15, Γ21, Γ17 κ.ά.).

• Αύξηση αξιοπιστίας υδροδότησης (μείωση διακοπών λόγω κόστους/δικτύου).

• Συμβολή στους εθνικούς στόχους ΑΠΕ και μείωσης εκπομπών CO₂.

• Μείωση ετήσιων δαπανών ρεύματος γεωτρήσεων (καταγεγραμμένες πληρωμές 1,63 εκ. € 2023–2026, Διαύγεια).

19.3 Βήματα έως υποβολή

• Υπογραφή σύμβασης, εκτέλεση, παραλαβή, καταγραφή στο diavgeia.gr.

• Δημοσίευση διακήρυξης στο ΕΣΗΔΗΣ (βλ. Παράρτημα Α).

• Οριστική μελέτη εφαρμογής — θεώρηση ΤΕΕ.

• Αυτοψία χώρου Φ/Β (~1,27 στρ. με περιθώριο) και έκδοση τοπογραφικού.

• Αίτημα ένταξης σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα (ή επιβεβαίωση ιδίων πόρων).

• Έγκριση πιλοτικού από Δ.Σ. ΔΕΥΑΖ και ανάληψη υποχρέωσης (ΚΑΕ 62.07.08 / επενδυτικός προϋπολογισμός).

19. Συμπεράσματα και ωρίμανση μελέτης

Από τη συγκριτική αξιολόγηση, το Σενάριο 1 προκρίνεται ως βέλτιστη λύση. Για τον πιλότο Γ27 Κερί συνιστάται άμεση ωρίμανση και υποβολή χρηματοδότησης: CAPEX ~126.000 €, όφελος ~48.000 €/έτος, απόσβεση ~2,7 έτη, χώρος Φ/Β ~720 m² (~920 m² με περιθώριο). Το έργο είναι αναπαραγώγιμο σε λοιπές γεωτρήσεις υψηλού κόστους.

Για την ωρίμανση και υπογραφή της μελέτης απαιτούνται:

1. Στοιχεία πινακίδας αντλίας/κινητήρα και αποτελέσματα δοκιμαστικής άντλησης (Q, στάθμες, drawdown).
2. Ιστορικό κατανάλωσης (λογαριασμοί ΔΕΗ/προμηθευτή) τουλάχιστον 12 μηνών και τύπος τιμολογίου/παροχής.
3. Αυτοψία θέσης εγκατάστασης, διαθέσιμη επιφάνεια/στέγη, μελέτη σκίασης και στοχευμένη προσομοίωση PVGIS.
4. Όροι Σύνδεσης ΔΕΔΔΗΕ και επιλογή σχήματος συμψηφισμού/χρηματοδότησης.
5. Οριστική ηλεκτρομηχανολογική μελέτη εφαρμογής, σφραγισμένη/υπογεγραμμένη από αρμόδιο Μηχανικό.

20. Πηγές

• Ν.4685/2020, Ν.3468/2006, Ν.4414/2016, Ν.4951/2022 (αρ. 14Α), Ν.5037/2023 — πλαίσιο ΑΠΕ/αυτοκατανάλωσης. Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και Ν.3463/2006 (ΔΚΚ, αρ. 253) — νομική βάση επενδύσεων ΔΕΥΑΖ. Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και Ν.3463/2006 (ΔΚΚ, αρ. 253) — νομική βάση επενδύσεων ΔΕΥΑΖ. Ν.1069/1980 (ιδρυτικός νόμος ΔΕΥΑ) και Ν.3463/2006 (ΔΚΚ, αρ. 253) — νομική βάση επενδύσεων ΔΕΥΑΖ.
• ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/15084/382 (ΦΕΚ 759Β/2019) και τροποποίηση ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/18393/686/2023 — εφαρμογή (εικονικού) ενεργειακού συμψηφισμού.
• ΔΕΔΔΗΕ — διαδικασία εφαρμογής εικονικού συμψηφισμού από αυτοπαραγωγούς.
• Πρόγραμμα «Απόλλων» (ΥΠΕΝ) — ενεργειακός συμψηφισμός για Περιφέρειες/Δήμους/ΔΕΥΑ/ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ.
• PVGIS (JRC, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) — δεδομένα ηλιακής ακτινοβολίας και εκτίμηση παραγωγής.
• Συγκριτικά δεδομένα τιμών επαγγελματικού ρεύματος αγοράς, Ιούνιος 2026.

Σύνταξη και θεώρηση

Το παρόν συντάχθηκε ως προμελέτη σκοπιμότητας προς υποβολή σε φορείς χρηματοδότησης και το Δ.Σ. της ΔΕΥΑΖ. Η τεχνική ορθότητα των τελικών διαστασιολογήσεων τεκμηριώνεται και σφραγίζεται από αρμόδιο Μηχανικό (ΤΕΕ) στην οριστική μελέτη εφαρμογής. Συνημμένο: Παράρτημα Α — Πρότυπο διακήρυξης διαγωνισμού (προς ΕΣΗΔΗΣ).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α

Πρότυπο Διακήρυξης Ανοικτού Ηλεκτρονικού Διαγωνισμού — βλ. ξεχωριστό αρχείο Parartima_A_Prosklisi_Diagwnismou_G27.docx (προς δημοσίευση ΕΣΗΔΗΣ).